Column Rogier Hoek

Altijd had ik lekker op die rechtdoorgaande strook gereden, zonder mij bewust te zijn van de voorsorteerstroken die naar rechts of links afbuigen. En nu werd ik mij er plotseling van bewust. Als het ware sorteerde ik alvast een beetje voor; ik rook eraan hoe het is om af te slaan.

Column – Over snelwegen en levensvragen

Een jaar geleden heb ik een stamceltransplantatie gekregen tegen de tweede recidive van een non-Hodgkin lymfoom. De periode in aanloop naar de ziekenhuisopname was angstaanjagend, en de transplantatie en nabehandeling zeer intensief. Inmiddels ben ik in rustiger vaarwater gekomen; de behandeling is voorbij, ik heb het overleefd, en de nabehandeling en bijwerkingen vormen steeds minder een beperking in mijn dagelijks leven. 

In een vorige column heb ik geprobeerd om de situatie waarin kankerpatiënten zich bevinden, te omschrijven aan de hand van een metafoor: een drenkeling die steeds verder van de kust afdrijft en zich afvraagt of hij zal terugkeren naar die oude vertrouwde kust met haar dierbare herkenningspunten. Anders dan veel lotgenoten, ben ik inderdaad teruggekeerd naar de kust, maar de herkenningspunten zijn niet meer dezelfde. Alles verandert als kanker je raakt: je wereldbeeld, je waarden en principes, je waardering van het leven in zijn duizendvoudige complexiteit. Hierbij moet ik denken aan de racewagen Bliksem McQueen, de protagonist uit de Disney-film Cars, die leefde voor snelheid en racing. Op het hoogtepunt van zijn carrière werd hij stilgezet en moest een lange, schijnbaar nutteloze tijd doorbrengen in een ingeslapen dorpje. Daar leerde hij dat er meer is dan alleen snelheid en het winnen van wedstrijden. Hij leerde andere waarden kennen, zoals onbaatzuchtigheid, vriendschap en loyaliteit. Precies zo kan de confrontatie met kanker – aan jezelf of in je nabije omgeving – je hele stelsel van prioriteiten en zekerheden veranderen. Je moet de snelweg, die zo lekker en comfortabel reed, inwisselen voor een hobbelig karrenspoor waarvan je niet weet waarheen het leidt. 

Zo kan een levensbedreigende ziekte je ineens confronteren met vragen rondom leven en dood, waar je normaal gesproken nooit over nadenkt. Wat als de artsen opeens niet meer zo zeker zijn van genezing, dat zij handelen op de grenzen van hun kennis? Wat als blijkt dat de autoriteit die de medische wetenschap vaak aangemeten wordt, een illusie blijkt te zijn? Voor mij persoonlijk was het alsof ik op een kruispunt reed, waarbij de rechtdoorgaande strook de snelweg van het leven is. Altijd had ik lekker op die rechtdoorgaande strook gereden, zonder mij bewust te zijn van de voorsorteerstroken die naar rechts of links afbuigen. En nu werd ik mij er plotseling van bewust. Als het ware sorteerde ik alvast een beetje voor; ik rook eraan hoe het is om af te slaan. Soms worden mensen gelukkig geprezen, als zij op een plotselinge manier komen te overlijden. “Want hem is tenminste veel lijden bespaard gebleven.” Of: “Als je dan toch dood moet, dan liefst op de snelweg: even een harde klap, maar zonder veel langdurige pijn.” Tegenwoordig denk ik dat het tegenovergestelde waar is, dat juist deze mensen beklagenswaardig zijn. Omdat ze nooit hebben kunnen ruiken aan het voorsorteren naar links of rechts. Ze hebben zich nooit noodzakelijkerwijs – onder dreiging van de dood, bij volle bewustzijn – de diepe levensvragen kunnen stellen, die op een wonderlijke manier een mens ertoe kunnen zetten zijn waarden en zekerheden te evalueren en prioriteren.

In dat proces, in aanloop naar de ziekenhuisopname, heb ik ondervonden hoe belangrijk het is om van ervaringsdeskundigen te kunnen horen wat er gaat gebeuren en hoe het gaat voelen. En meer nog: het kan goed en opluchtend zijn om herkenning te vinden bij lotgenoten die met vergelijkbare,levensveranderende vragen zijn geconfronteerd omtrent ziekte, geloofstwijfel, of misschien zelfs strijd met God. Op het gebied van zingeving doet Als kanker je raakt veel goed werk. Verschillende ontmoetingen hebben mij op het spoor gebracht van een Mens, die tastbaar dichtbij was toen andere mensen mij niet meer konden volgen. Iemand die onveranderlijk was toen al het andere waarop ik mijn vertrouwen stelde, zo fluctuerend bleek te zijn als een stromende vloeistof die verandert afhankelijk van tijd en ruimte. Wat ben je bedroefd, mijn ziel, en onrustig in mij. Vestig je hoop op God (Psalm 42). 

Op 17 juni vindt het evenement Sport4Hope weer plaats. Voor (ex-)kankerpatiënten is het een ongelooflijke bemoediging te weten dat de helden die meefietsen, naast hen staan. De deelnemers zijn vaak zelf of in hun nabije omgeving geconfronteerd met kanker. Vanuit dit oogpunt is de enorme fysieke prestatie die zij gaan leveren een blijk van solidariteit, en een grote steun en inspiratie voor iedereen die strijdt met deze uitputtende ziekte. De route zal hoogtepunten en dieptepunten kennen; over strakke snelwegen maar ook hobbelige karrensporen. Wielrenners, helden van Sport4Hope, zet ‘m op!